Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν θα πρέπει να συμφωνήσουν σε μια πρώτη φάση που θα επιτρέψει την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ με τον τερματισμό των επιθέσεων, σημείωσε η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ για την Εξωτερική Πολιτική, Κάγια Κάλας, προσερχόμενη τη Δευτέρας, στις Βρυξέλλες, στη συνεδρίαση του Συμβουλίου Εξωτερικών για την Ανάπτυξη, ενώ σημείωσε ότι «η Κίνα έχει επιρροή στο Ιράν» και εξέφρασε την ελπίδα να χρησιμοποιηθεί αυτή η επιρροή «για να σταματήσουν οι επιθέσεις και να ανοίξουν ξανά τα Στενά».
Η κ. Κάλας υποστήριξε ότι η Ευρώπη πρέπει να υιοθετήσει πιο «γεωπολιτική» προσέγγιση στην αναπτυξιακή της πολιτική, συνδέοντας πιο άμεσα την οικονομική βοήθεια, το εμπόριο και τις συνεργασίες ασφαλείας με τα ευρωπαϊκά συμφέροντα. «Η Ευρώπη παραμένει ο μεγαλύτερος πάροχος ανθρωπιστικής και αναπτυξιακής βοήθειας στον κόσμο. Όμως, αν θέλουμε να είμαστε πραγματικός γεωπολιτικός παράγοντας, τότε πρέπει να γίνουμε πιο στρατηγικοί», σημείωσε.
«Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να συνδέσουμε τα εργαλεία που διαθέτουμε είτε πρόκειται για το εμπόριο είτε για τις αμυντικές συνεργασίες, με τις ανάγκες των εταίρων μας, αλλά ταυτόχρονα και με τα δικά μας συμφέροντα», επεσήμανε.
Αναφερόμενη στην πρωτοβουλία Global Gateway, η κ. Κάλας σημείωσε ότι η ΕΕ οφείλει να επαναξιολογήσει πού κατευθύνει τους διαθέσιμους πόρους της. «Οι πόροι είναι περιορισμένοι, πράγμα που σημαίνει ότι πρέπει να είμαστε πολύ πιο στρατηγικοί για το πού η ευρωπαϊκή συμβολή έχει πραγματικό αντίκτυπο και πού ευθυγραμμίζεται με τα συμφέροντά μας. Αν έχουμε έργα που στηρίζουν χώρες οι οποίες τελικά στρέφονται προς τους ανταγωνιστές μας, τότε πρέπει να εξετάσουμε πώς αυτό δεν θα συνεχιστεί να συμβαίνει», ανέφερε, τονίζοντας πως «εάν ένας εταίρος στηρίζει τη Ρωσία ή το Ιράν, τότε πρέπει να υπάρχει ευελιξία ώστε να επαναξιολογούμε και να αναπροσαρμόζουμε τη συνεργασία μας».
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας αναφέρθηκε εκτενώς και στις συνέπειες του πολέμου στις πιο αδύναμες οικονομίες. «Εξετάζουμε τι περισσότερο μπορούμε να κάνουμε, συνεργαζόμενοι με περιφερειακούς παράγοντες και με τις χώρες του Κόλπου. Παράλληλα στηρίζουμε τον ΟΗΕ ώστε να βοηθηθούν όσοι πλήττονται περισσότερο. Βλέπουμε τις τιμές της ενέργειας να αυξάνονται, βλέπουμε τον πληθωρισμό, βλέπουμε το κόστος των λιπασμάτων να επηρεάζει πολλές χώρες του κόσμου και όλα αυτά μπορεί να οδηγήσουν ακόμη και σε λιμό», είπε.
Απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με την κριτική ότι η νέα αναπτυξιακή πολιτική της ΕΕ συνδέεται περισσότερο με τη μετανάστευση και τον έλεγχο συνόρων, η κ. Κάλας επέμεινε ότι η Ευρώπη δεν εγκαταλείπει τον ανθρωπιστικό της ρόλο, αλλά επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε αξίες και συμφέροντα. Ωστόσο «βλέπουμε ότι άλλοι μεγάλοι παίκτες αποσύρονται και επαναπροσδιορίζουν τη στάση τους. Επομένως κι εμείς πρέπει να λειτουργούμε πιο στρατηγικά και πιο γεωπολιτικά, πράγμα που σημαίνει ότι έχουμε και δικά μας συμφέροντα», ανέφερε.
Γι’ αυτό, είπε, η ΕΕ «χρειάζεται να ευθυγραμμίσει τα εργαλεία που διαθέτει με αυτά τα συμφέροντα. Είναι μια πολύ προσεκτική ισορροπία: δεν αποσυρόμαστε καθόλου, αλλά ταυτόχρονα πρέπει να έχουμε υπόψη ότι και η Ευρώπη έχει συμφέροντα».
Για τις συνομιλίες ΗΠΑ–Κίνας και τις πιθανές επιπτώσεις σε Ουκρανία και Ιράν, η κ. Κάλας χαρακτήρισε θετικό το γεγονός ότι οι δύο πλευρές συμφώνησαν να διατηρήσουν ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας. «Το θετικό είναι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα συμφώνησαν να παραμείνουν σε επαφή και να κρατήσουν ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας. Η Κίνα έχει επιρροή στο Ιράν και ελπίζουμε ότι θα χρησιμοποιήσει αυτή την επιρροή για να σταματήσουν οι επιθέσεις και να ανοίξουν ξανά τα Στενά, γιατί όλα αυτά έχουν τεράστιο αντίκτυπο στους πιο ευάλωτους πληθυσμούς του κόσμου», είπε.
Για την Ουκρανία, η Κάλας ανέφερε ότι η Μόσχα πρέπει να πιεστεί περισσότερο ώστε να προσέλθει σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις. «Βλέπουμε ότι οι συνομιλίες έχουν ουσιαστικά παγώσει. Δεν συμβαίνει πραγματικά τίποτα αυτή τη στιγμή. Ταυτόχρονα όμως βλέπουμε ότι η Ρωσία δεν βρίσκεται στην ισχυρότερη δυνατή θέση και πρέπει να συνεχίσουμε την πίεση ώστε να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων», ανέφερε, ενώ απευθύνθηκε εκ νέου στην Κίνα, τονίζοντας ότι καθώς διατηρεί «στενή σχέση με τη Ρωσία, πρέπει επίσης να συμβάλει ώστε να σταματήσει αυτός ο πόλεμος». Ανακοίνωσε ότι η πρώτη εκταμίευση του νέου δανείου προς την Ουκρανία αναμένεται στις αρχές Ιουνίου, καθώς «οι προϋποθέσεις έχουν ήδη τεθεί σε ισχύ και εργαζόμαστε πάνω στις τελικές λεπτομέρειες. Η πρώτη εκταμίευση θα πρέπει να γίνει στο πρώτο μέρος του Ιουνίου».
Για την κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ και την πρόταση για ανθρωπιστικό διάδρομο και μεταφορά λιπασμάτων, η κ. Κάλας παραδέχθηκε ότι η πρωτοβουλία έχει «κολλήσει», εξηγώντας ότι η ΕΕ δεν θέλει να δημιουργήσει προηγούμενο περιορισμού της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας. «Εδώ βρίσκεται το δύσκολο κομμάτι. Από τη μία όλοι λένε ότι η ελευθερία της ναυσιπλοΐας είναι αδιαπραγμάτευτη και ότι οι διεθνείς θαλάσσιες οδοί πρέπει να παραμείνουν ανοιχτές για όλους», τόνισε.
«Αν όμως αρχίσουμε να αποδεχόμαστε όρους και προϋποθέσεις για το ποιος μπορεί να περάσει και υπό ποιες συνθήκες, τότε ουσιαστικά νομιμοποιούμε τους περιορισμούς στη ναυσιπλοΐα. Γι’ αυτό προσπαθούμε να πείσουμε όλους τους εμπλεκόμενους ότι η ελευθερία της ναυσιπλοΐας πρέπει να γίνει σεβαστή, γιατί βλέπουμε και άλλα στρατηγικά περάσματα στον κόσμο που θα μπορούσαν να εργαλειοποιηθούν με τον ίδιο τρόπο, και αυτό δεν είναι προς όφελος κανενός», είπε.
Αναφερόμενη στο αδιέξοδο μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, παραδέχθηκε ότι η ΕΕ έχει περιορισμένη δυνατότητα παρέμβασης. «Το πρόβλημα είναι ότι πρόκειται ουσιαστικά για μια υπόθεση μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν και δεν επιθυμούν πραγματικά διαμεσολάβηση ή βοήθεια από άλλους. Εμείς βρισκόμαστε σε συνεχή επαφή και λέμε ότι τουλάχιστον πρέπει να υπάρξει συμφωνία για αποκλιμάκωση, να σταματήσουν οι επιθέσεις και να ανοίξουν ξανά τα Στενά,» σημείωσε.
«Από εκεί και πέρα θα μπορούσαν να ξεκινήσουν οι διαπραγματεύσεις για τα πιο δύσκολα ζητήματα. Όμως στο τέλος της ημέρας οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν είναι αυτοί που πρέπει να καταλήξουν σε συμφωνία», ανέφερε.
