Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταδίκασε έντονα την απόφαση του Ισραήλ να προχωρήσει στην έγκριση νομοσχεδίου που επεκτείνει τη χρήση της θανατικής ποινής, κάνοντας λόγο για «σαφή οπισθοδρόμηση» σε ό,τι αφορά τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Ο Εκπρόσωπος της Επιτροπής για θέματα εξωτερικών, Ανουάρ Ελ Ανούνι, δήλωσε ότι η εξέλιξη αυτή συνιστά «αρνητική τάση» σε σχέση με τις διεθνείς υποχρεώσεις του Ισραήλ, καλώντας τη χώρα να παραμείνει προσηλωμένη στο διεθνές δίκαιο και στις δημοκρατικές αρχές. Όπως είπε, η ΕΕ δεν προχώρησε σε εικασίες για πιθανά μέτρα αντίδρασης.
Το νομοσχέδιο, που εγκρίθηκε από την Κνεσσέτ, προβλέπει την επέκταση της θανατικής ποινής για τρομοκρατικές επιθέσεις που οδηγούν στον θάνατο Ισραηλινών πολιτών και αφορά περιπτώσεις όπου υπάρχει πρόθεση «άρνησης της ύπαρξης του κράτους του Ισραήλ». Παράλληλα, εισάγει τη θανατική ποινή δι’ απαγχονισμού ως προεπιλεγμένη ποινή για Παλαιστίνιους που καταδικάζονται από στρατιωτικά δικαστήρια για φονικές επιθέσεις.
Αρκετά ευρωπαϊκά κράτη εξέφρασαν ήδη «βαθιά ανησυχία» για τον χαρακτήρα της νομοθεσίας που προάγει τις «de facto διακρίσεις», εντείνοντας τις πιέσεις προς το Ισραήλ.
Η συζήτηση γύρω από την αυστηροποίηση των ποινών εντάθηκε μετά τις επιθέσεις της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, κατά τις οποίες σκοτώθηκαν περίπου 1.200 άνθρωποι στο Ισραήλ και 251 απήχθησαν. Τα γεγονότα αυτά οδήγησαν σε εκτεταμένη στρατιωτική επιχείρηση στη Γάζα, με δεκάδες χιλιάδες νεκρούς Παλαιστίνιους και μαζικό εκτοπισμό του πληθυσμού.
Λίγες ημέρες πριν την ψήφιση του νομοσχεδίου, η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης είχε ήδη προειδοποιήσει ότι μια τέτοια εξέλιξη θα αποτελούσε σοβαρό πισωγύρισμα. Σε επίσημη ανακοίνωσή της, η ΕΕ επανέλαβε την πάγια θέση της κατά της θανατικής ποινής «σε όλες τις περιπτώσεις και υπό οποιεσδήποτε συνθήκες», τονίζοντας ότι παραβιάζει το δικαίωμα στη ζωή, δεν έχει αποδεδειγμένη αποτρεπτική ισχύ και καθιστά μη αναστρέψιμα τυχόν δικαστικά λάθη.
Η Ένωση υπενθύμισε επίσης ότι το Ισραήλ διατηρούσε επί μακρόν de facto μορατόριουμ στην επιβολή και εκτέλεση της θανατικής ποινής, γεγονός που το καθιστούσε παράδειγμα στην περιοχή. Η υιοθέτηση του νέου νόμου, σύμφωνα με τις Βρυξέλλες, απομακρύνει τη χώρα από αυτή την πρακτική και από τις ίδιες τις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει στο πλαίσιο διεθνών συμφωνιών.
