Από την υπογραφή της μεγαλύτερης συμφωνίας για το κλίμα στην ιστορία, της Συμφωνίας του Παρισιού (2015), μέχρι πέρυσι, η Γη έχει βιώσει τα έντεκα θερμότερα χρόνια που έχουν καταγραφεί, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό (WMO), ο οποίος προειδοποιεί ότι η ενεργειακή ανισορροπία του πλανήτη είναι η υψηλότερη εδώ και 75 χρόνια.
Στην τελευταία του έκθεση για το παγκόσμιο κλίμα, την οποία μεταδίδει το ισπανικό πρακτορείο Efe, ο WMO καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το κλίμα της Γης είναι το πιο ανισοτελές από ποτέ στην καταγεγραμμένη ιστορία, επειδή οι συγκεντρώσεις αερίων του θερμοκηπίου οδηγούν στη συνεχιζόμενη θέρμανση της ατμόσφαιρας και των ωκεανών, καθώς και στο λιώσιμο των πάγων.
«Αυτές οι ταχείες και μεγάλης κλίμακας αλλαγές έχουν συμβεί σε λίγες μόνο δεκαετίες, αλλά θα έχουν αρνητικές επιπτώσεις για εκατοντάδες, ακόμη και χιλιάδες, χρόνια», προειδοποιεί η έκθεση με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Μετεωρολογίας.
Η ανάλυση επιβεβαιώνει ότι η περίοδος 2015-2025 ήταν η πιο ζεστή στην ιστορία και ότι το 2025 ήταν το δεύτερο ή τρίτο θερμότερο έτος που έχει καταγραφεί, με θερμοκρασία περίπου 1,43°C πάνω από τον μέσο όρο του 1850-1900.
Εκκλήσεις Γκουτέρες
«Όταν η ιστορία επαναλαμβάνεται έντεκα φορές, δεν είναι πλέον σύμπτωση, είναι μια έκκληση για δράση», δήλωσε ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, ο οποίος τόνισε ότι, σε μια εποχή όπως η σημερινή, που σημαδεύεται από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, το κλιματικό στρες υπογραμμίζει επίσης ότι η εξάρτησή μας από τα ορυκτά καύσιμα αποσταθεροποιεί τόσο το κλίμα όσο και την παγκόσμια ασφάλεια.
Σε αυτό το πλαίσιο, ζήτησε την ενίσχυση των συστημάτων πρόβλεψης και έγκαιρης προειδοποίησης, ώστε όλοι οι πολίτες να προστατεύονται και οι ζωές τους να μπορούν να σωθούν.
«Το κλιματικό χάος ξαναγράφει τους κανόνες του καιρού, με θερμοκρασίες ρεκόρ, μεγαλύτερες ξηρασίες, άνοδο της στάθμης της θάλασσας και ολοένα και πιο συχνές και ακραίες καταστροφές. Η ακριβής και αξιόπιστη επιστήμη είναι η πρώτη μας γραμμή άμυνας. Η πρόβλεψη σώζει ζωές», υποστήριξε.
Η τελευταία έκθεση του WMO, πρόσθεσε, δείχνει ξεκάθαρα ότι όλοι οι βασικοί δείκτες του κλίματος βρίσκονται σε κόκκινο συναγερμό και ότι η μελλοντική πορεία «πρέπει να βασίζεται στην επιστήμη, την κοινή λογική και το θάρρος για άμεση δράση».
Ο WMO και οι εθνικές υπηρεσίες «μας βοηθούν να παραμείνουμε ασφαλείς με ένα παγκόσμιο δίκτυο δεδομένων και μετατρέποντας τις μετρήσεις σε προβλέψεις και τις προβλέψεις σε έγκαιρες προειδοποιήσεις», ανέφερε.
Ο Γκουτέρες όμως τονίζει ότι το παγκόσμιο σύστημα παρατήρησης βρίσκεται υπό πίεση, με κρίσιμα κενά, ειδικά στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες και τα μικρά νησιωτικά αναπτυσσόμενα κράτη.
Ως εκ τούτου, κάλεσε τις Κυβερνήσεις, τις αναπτυξιακές τράπεζες και τον ιδιωτικό τομέα να επεκτείνουν την υποστήριξη για την παγκόσμια υποδομή παρατήρησης και επιτήρησης και να διασφαλίσουν ότι τα δεδομένα κοινοποιούνται ανοιχτά και δίκαια.
Ενεργειακό ισοζύγιο
Για πρώτη φορά, η έκθεση περιλαμβάνει την ενεργειακή ανισορροπία της Γης ως έναν από τους βασικούς δείκτες του κλίματος.
Το ενεργειακό ισοζύγιο της Γης μετρά τον ρυθμό με τον οποίο η ενέργεια εισέρχεται και εξέρχεται από το γήινο σύστημα. Σε ένα σταθερό κλίμα, η ποσότητα ενέργειας που εισέρχεται από τον ήλιο είναι περίπου ίση με την ποσότητα ενέργειας που εξέρχεται.
Ωστόσο, οι αυξανόμενες συγκεντρώσεις αερίων του θερμοκηπίου που παγιδεύουν τη θερμότητα (διοξείδιο του άνθρακα, μεθάνιο και υποξείδιο του αζώτου), οι οποίες έχουν φτάσει στο υψηλότερο επίπεδό τους εδώ και τουλάχιστον 800.000 χρόνια, έχουν διαταράξει αυτήν την ισορροπία.
Από την έναρξη των καταγραφών παρατήρησης το 1960, η ενεργειακή ανισορροπία της Γης αυξάνεται, ειδικά τα τελευταία 20 χρόνια, φτάνοντας σε νέα κορύφωση το 2025.
Οι επιστημονικές εξελίξεις έχουν βελτιώσει την κατανόησή μας για την ενεργειακή ανισορροπία της Γης και την πραγματικότητα που αντιμετωπίζει ο πλανήτης και το κλίμα μας αυτή τη στιγμή, εξήγησε η Γενική Γραμματέας του WMO, Σελέστ Σαούλο.
Οι ανθρώπινες δραστηριότητες, προειδοποίησε, διαταράσσουν ολοένα και περισσότερο τη φυσική ισορροπία και «θα ζήσουμε με αυτές τις συνέπειες για εκατοντάδες και χιλιάδες χρόνια».
Η ανισορροπία στα δεδομένα
Η θέρμανση της ατμόσφαιρας, συμπεριλαμβανομένης της περιοχής κοντά στην επιφάνεια της Γης (οι θερμοκρασίες που αντιλαμβάνονται οι άνθρωποι), αντιπροσωπεύει μόνο το 1% της πλεονάζουσας ενέργειας, ενώ περίπου το 5% αποθηκεύεται σε ηπειρωτικές χερσαίες μάζες.
Περισσότερο από το 91% της πλεονάζουσας θερμότητας αποθηκεύεται στον ωκεανό, ο οποίος λειτουργεί ως σημαντικό προστατευτικό μέσο έναντι των υψηλότερων θερμοκρασιών στην ξηρά.
Η θερμική περιεκτικότητα των ωκεανών έφτασε σε νέο ιστορικό υψηλό το 2025 και ο ρυθμός θέρμανσής της υπερδιπλασιάστηκε μεταξύ της περιόδου 1960-2005 και της περιόδου 2005-2025.
Ένα άλλο 3% της πλεονάζουσας ενέργειας θερμαίνει και λιώνει τους πάγους, έτσι τα στρώματα πάγου της Ανταρκτικής και της Γροιλανδίας έχουν χάσει σημαντική μάζα, και η μέση ετήσια έκταση του θαλάσσιου πάγου της Αρκτικής το 2025 ήταν η χαμηλότερη ή η δεύτερη χαμηλότερη που έχει καταγραφεί στην εποχή των δορυφόρων.
Η Ισλανδία και η ακτή του Ειρηνικού στη Βόρεια Αμερική βίωσαν επίσης μια εξαιρετική απώλεια παγετώδους μάζας το 2025.
Η θέρμανση των ωκεανών και το λιώσιμο των πάγων οδηγούν στη μακροπρόθεσμη άνοδο της μέσης παγκόσμιας στάθμης της θάλασσας, η οποία έχει επιταχυνθεί από τότε που ξεκίνησαν οι δορυφορικές μετρήσεις το 1993.
Χάρτες και υγεία
Η έκθεση συνοδεύεται από έναν διαδραστικό χάρτη και περιλαμβάνει ένα συμπλήρωμα αφιερωμένο σε ακραία φαινόμενα, επισημαίνοντας τις αλυσιδωτές επιπτώσεις τους, όπως η επισιτιστική ανασφάλεια και ο εκτοπισμός.
Περιλαμβάνει επίσης ένα κεφάλαιο για το κλίμα και την υγεία, που δείχνει πώς οι αυξανόμενες θερμοκρασίες, οι αλλαγές στα πρότυπα βροχοπτώσεων και η διακύμανση στα ακραία καιρικά φαινόμενα επηρεάζουν την υγεία. Παραδείγματα περιλαμβάνουν την εξάπλωση του δάγκειου πυρετού και του θερμικού στρες.
Το έγγραφο του WMO βασίζεται σε επιστημονικές συνεισφορές από τις Εθνικές Μετεωρολογικές και Υδρολογικές Υπηρεσίες, τα Περιφερειακά Κέντρα Κλίματος του WMO, τους εταίρους των Ηνωμένων Εθνών και δεκάδες ειδικούς.
