Κυρίαρχο θέμα στον διεθνή Τύπο αυτή την εβδομάδα παραμένει η ένοπλη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και οι πολύπλευρες συνέπειές της. Αναλυτές και σχολιαστές από όλον τον κόσμο εξετάζουν τα ερωτήματα που θέτει ο πόλεμος: ποιος είναι ο τελικός στόχος των εμπολέμων, τι θα επακολουθήσει σε περίπτωση κατάρρευσης του ιρανικού καθεστώτος και πώς θα διαχειριστεί η διεθνής κοινότητα τις επιπτώσεις της κλιμάκωσης. Παράλληλα, αναδύεται το ερώτημα της συμμετοχής των αραβικών κρατών του Κόλπου στις επιχειρήσεις, καθώς η στάση τους παραμένει αμφίθυμη και εσωτερικά διχασμένη.
Στο ενεργειακό μέτωπο, η κρίση έχει ήδη προκαλέσει έντονες αναταράξεις στις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου, με τις τιμές να εκτοξεύονται σε υψηλά επίπεδα και τον κίνδυνο περαιτέρω ανόδου να παραμένει ορατός. Η Ευρώπη, εν τω μεταξύ, βλέπει η ενεργειακή της αδυναμία να αναδεικνύεται σε κρίσιμη στρατηγική πρόκληση.
Από την πλευρά της Ασίας, η κινεζική διπλωματία κινείται ενεργά για αποκλιμάκωση. Τέλος, στο ουκρανικό μέτωπο, σημειώνονται εξελίξεις που ενδέχεται να σηματοδοτούν σημείο καμπής στη ροή της σύγκρουσης.
Ο Τύπος της Δύσης
Η ανάλυση «Ποιο είναι το τελικό διακύβευμα στο Ιράν; Ο Τραμπ πρέπει να καταλάβει τι θέλει — και γρήγορα», του Colin H. Kahl, που δημοσιεύτηκε στο Foreign Affairs (ημερομηνία πρόσβασης: 13 Μαρτίου), υποστηρίζει ότι η εντυπωσιακή αμερικανοϊσραηλινή στρατιωτική ισχύς δεν αρκεί χωρίς σαφές πολιτικό σχέδιο. Ο συγγραφέας τονίζει ότι η κυβέρνηση Τραμπ έχει στείλει αντιφατικά μηνύματα ως προς τον σκοπό του πολέμου με το Ιράν: αλλαγή καθεστώτος, άνευ όρων παράδοση, καταστροφή του πυρηνικού προγράμματος ή απλή αποδυνάμωση της ιρανικής ισχύος. Κατά τον ίδιο, αυτοί οι στόχοι απαιτούν διαφορετικά μέσα, χρονοδιαγράμματα και ορισμούς της νίκης. Προειδοποιεί επίσης ότι, αν ξεσπάσει εξέγερση στο Ιράν και το καθεστώς απαντήσει βίαια, η Ουάσιγκτον θα βρεθεί μπροστά σε ένα επικίνδυνο δίλημμα ανάμεσα στην αδράνεια και στην περαιτέρω κλιμάκωση. Παράλληλα, εκφράζει ανησυχία για το πυρηνικό υλικό του Ιράν, η ακριβής θέση του οποίου παραμένει αβέβαιη, κάτι που καθιστά αναγκαία μια σοβαρή μεταπολεμική στρατηγική επιτήρησης. Τέλος, σημειώνει ότι ο πόλεμος μπορεί να εξαντλήσει στρατιωτικά τις Ηνωμένες Πολιτείες, να περιορίσει την αποτρεπτική τους ικανότητα απέναντι στην Κίνα και τη Ρωσία και να διαβρώσει τη διεθνή νομιμοποίηση της αμερικανικής ισχύος. Η κεντρική του θέση είναι ότι οι πόλεμοι δεν κρίνονται από την αρχική επιτυχία τους, αλλά από το πώς τελειώνουν και τι αφήνουν πίσω τους.
«Πρέπει οι χώρες του Κόλπου να συμμετάσχουν σε επιθέσεις κατά του Ιράν;» είναι ο τίτλος του άρθρου γνώμης που δημοσιεύτηκε στο Economist στις 9 Μαρτίου. Σύμφωνα με το άρθρο, οι χώρες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) αντιμετωπίζουν δυσκολίες ως προς τη διαμόρφωση ενιαίας αντίδρασης στις επιθέσεις που προέρχονται από το Ιράν, οι οποίες εντάθηκαν μετά τις στρατιωτικές ενέργειες των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Οι επιθέσεις έχουν πλήξει κυρίως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, όμως οι χώρες του Κόλπου παραμένουν διχασμένες ως προς το αν θα συμμετάσχουν στη σύγκρουση ή θα διατηρήσουν στάση επιφυλακής. Υπάρχει έλλειμμα εμπιστοσύνης απέναντι στις ΗΠΑ, ενώ οι εσωτερικές πολιτικές διαφορές επιδεινώνουν την κατάσταση. Επιπλέον, οι ανησυχίες για νέες εσωτερικές αναταραχές, όπως πιθανές αντιδράσεις της σιιτικής πλειοψηφίας στο Μπαχρέιν, προσθέτουν νέα επίπεδα πολυπλοκότητας. Η αποφασιστικότητα και η ενδεχόμενη συμμετοχή των κρατών του Κόλπου παραμένουν αντικείμενο έντονης συζήτησης, ενώ οι πιθανές συνέπειες του πολέμου τα κρατούν σε διαρκή εγρήγορση.
Το δημοσίευμα με τίτλο «Ο πόλεμος στο Ιράν: Πόσος χρόνος απομένει πριν οι χώρες του Κόλπου σταματήσουν την άντληση αργού πετρελαίου;», του Nik Martin, δημοσιεύθηκε στις 10 Μαρτίου στη DW. Σύμφωνα με το γερμανικό δημοσίευμα, η τιμή του πετρελαίου εκτοξεύτηκε κοντά στα 120 δολάρια ανά βαρέλι μετά τις επιθέσεις του Ισραήλ σε ενεργειακές εγκαταστάσεις του Ιράν και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ. Οι πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Κόλπου βρίσκονται υπό πίεση λόγω των στρατηγικών πληγμάτων και της μείωσης της αποθηκευτικής τους ικανότητας. Η διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, συνιστά κρίσιμο πλήγμα για τις αγορές ενέργειας. Οι επιθέσεις του Ιράν έχουν εντείνει τους φόβους για στρατιωτικά αντίποινα. Χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ και το Ιράκ έχουν μειώσει την παραγωγή τους εν μέσω της κλιμακούμενης κρίσης. Αν η κατάσταση δεν βελτιωθεί, οι τιμές του πετρελαίου ενδέχεται να φτάσουν τα 150 δολάρια ανά βαρέλι.
«Πόλεμος στο Ιράν: από την Ιταλία μέσα αεράμυνας και υλικοτεχνικής υποστήριξης» ήταν ο τίτλος του δημοσιεύματος του Georges Seguin, που δημοσιεύτηκε στον ενημερωτικό ιστότοπο Rai News (ημερομηνία πρόσβασης: 12 Μαρτίου). Η Ιταλία σκοπεύει να αποστείλει αμυντικά συστήματα σε χώρες του Κόλπου, προκειμένου να ενισχύσει την προστασία τους έναντι ιρανικών επιθέσεων. Δεν απαιτείται ειδικό διάταγμα, καθώς υπάρχει ήδη πολιτική στήριξη βάσει πρόσφατης απόφασης. Αναμένονται αποστολές που θα περιλαμβάνουν ραντάρ, drones και εκτοξευτές, ώστε να αντιμετωπιστούν ιρανικές επιθέσεις κορεσμού. Ένα σημαντικό ζήτημα είναι η πιθανή αποστολή του συστήματος SAMP/T, το οποίο έχει ήδη παραδοθεί και στην Ουκρανία. Οι χώρες του Κόλπου έχουν εκφράσει ενδιαφέρον για τη μεταφορά ενός τέτοιου συστήματος στο Κουβέιτ ή στα ΗΑΕ, όμως αυτό εξαρτάται από σχετικές αποφάσεις σε διατλαντικό επίπεδο. Παράλληλα, η Ιταλία συνεχίζει να υποστηρίζει χώρες της Μέσης Ανατολής μέσω υφιστάμενων διμερών αποστολών.
Ο Τύπος της Μέσης Ανατολής
«Θα οδηγήσει η κατάρρευση του ιρανικού καθεστώτος σε σταθερότητα ή χάος;» είναι ο τίτλος άρθρου γνώμης που δημοσιεύθηκε στο Jerusalem Post στις 11 Μαρτίου από τον Gershon Baskin. Ο αρθρογράφος εξετάζει την πιθανότητα αλλαγής καθεστώτος στο Ιράν μέσα από το πρίσμα της ιστορικής εμπειρίας, επικαλούμενος τα παραδείγματα του Αφγανιστάν και του Ιράκ, όπου οι στρατιωτικές επεμβάσεις δεν επέφεραν σταθερότητα αλλά χρόνιες συγκρούσεις και τεράστιο ανθρώπινο κόστος. Αναλύει το Πράσινο Κίνημα του 2009 στο Ιράν, όταν εκατομμύρια πολίτες διαδήλωσαν κατά του καθεστώτος μετά τις αμφισβητούμενες εκλογές, και εξηγεί γιατί η κυβέρνηση Ομπάμα επέλεξε αποχή από ενεργή υποστήριξη, εστιάζοντας στη διπλωματία για το πυρηνικό ζήτημα. Αναφέρεται επίσης στις εξεγέρσεις του 2017, 2019 και στην εξέγερση «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία» του 2022, που ξεκίνησε μετά τον θάνατο της Μαχσά Αμινί και κατεστάλη βίαια. Καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, ακόμα και αν το ιρανικό καθεστώς καταρρεύσει, δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι θα επακολουθήσει δημοκρατία· αντιθέτως, το πιθανότερο σενάριο παραμένει το χάος, η κατακερματισμός και η αποσταθεροποίηση ολόκληρης της περιοχής.
«Ο πόλεμος Ισραήλ–ΗΠΑ κατά του Ιράν και η στάση των κρατών του Περσικού Κόλπου» είναι ο τίτλος άρθρου που δημοσιεύθηκε στο Tehran Times (ημερομηνία πρόσβασης: 12 Μαρτίου) από τον Abbas Akhoundi. Ο αρθρογράφος περιγράφει πώς το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες εξαπέλυσαν από κοινού επίθεση κατά του Ιράν τα ξημερώματα της 28ης Φεβρουαρίου 2026, δολοφονώντας τον Ανώτατο Ηγέτη της Ισλαμικής Δημοκρατίας, παρά το γεγονός ότι ήταν σε εξέλιξη διαπραγματεύσεις μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον — με θετικές αναφορές από τον Υπουργό Εξωτερικών του Ομάν και την παρουσία του Γενικού Διευθυντή της ΔΟΑΕ στη Γενεύη. Ο συγγραφέας εκφράζει οργή για τη στάση των χωρών του Αραβικού Κόλπου, οι οποίες όχι μόνο δεν καταδίκασαν την επίθεση, αλλά χαρακτήρισαν την ιρανική αντίδραση ως απειλή εναντίον τους. Τους καλεί να μην συνταχθούν με το Ισραήλ, επικαλούμενος τη βρετανική αποχή από νομιμοποίηση των επιθέσεων ως παράδειγμα. Προτείνει τη δημιουργία ενός περιφερειακού συστήματος ασφαλείας με τη συμμετοχή του Ιράν, των χωρών του Κόλπου, του Πακιστάν και της Κίνας, για την προστασία των ενεργειακών αλυσίδων εφοδιασμού. Καταλήγει ότι η γεωγραφία επιβάλλει συνύπαρξη και συνεργασία στην περιοχή, ανεξαρτήτως των τρεχουσών συγκρούσεων.
Ο Τύπος της Ασίας
Το άρθρο «Ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ κατά του Ιράν αναστατώνει τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας», της Carolyn Kissane, που δημοσιεύτηκε στην The Jakarta Post (ημερομηνία πρόσβασης: 13 Μαρτίου), αναλύει πώς η ένοπλη σύγκρουση έχει προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στο παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα. Η ιρανική αντεπίθεση εναντίον αραβικών κρατών του Κόλπου έχει πλήξει κρίσιμες υποδομές, από μονάδες αφαλάτωσης και αεροδρόμια έως ενεργειακές εγκαταστάσεις, ενώ η Χεζμπολάχ έχει ανοίξει δεύτερο μέτωπο από τον Λίβανο. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ εκτιμά ότι οι επιχειρήσεις θα διαρκέσουν τέσσερις έως πέντε εβδομάδες, όμως η απώλεια δεκάδων ανώτερων Ιρανών αξιωματούχων δημιουργεί ασάφεια ως προς το ποιος μπορεί να διαπραγματευθεί μια αποκλιμάκωση. Η λειτουργία των Στενών του Ορμούζ, του σημαντικότερου θαλάσσιου διαύλου για το πετρέλαιο και το υγροποιημένο φυσικό αέριο, έχει περιοριστεί δραστικά. Παρά τα αμερικανικά σχέδια για ναυτικές συνοδείες και ασφαλιστική κάλυψη των μεταφορών, ο κίνδυνος επιθέσεων σε δεξαμενόπλοια διατηρεί την αγορά σε έντονη αβεβαιότητα. Η παρατεταμένη αστάθεια απειλεί να αναδιαμορφώσει τις παγκόσμιες ροές ενέργειας, προκαλώντας ελλείψεις και αύξηση των τιμών. Παρότι ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν έχει σκοτωθεί, το καθεστώς και οι Φρουροί της Επανάστασης παραμένουν ισχυροί, διατηρώντας επαρκή στρατιωτική ισχύ για παρατεταμένη αντιπαράθεση.
Το άρθρο «Τι πρέπει να γνωρίζουμε για τη θέση της Κίνας σχετικά με τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν», που δημοσιεύτηκε στη People’s Daily (ημερομηνία πρόσβασης: 12 Μαρτίου), παρουσιάζει τη διπλωματική στάση του Πεκίνου απέναντι στην κλιμακούμενη κρίση στη Μέση Ανατολή. Η Κίνα ζητά άμεση κατάπαυση του πυρός, σεβασμό της κυριαρχίας των κρατών και προστασία των αμάχων, ενώ τονίζει ότι η χρήση βίας δεν μπορεί να επιλύσει τις διαφορές. Ο υπουργός Εξωτερικών Ουάνγκ Γι είχε αλλεπάλληλες τηλεφωνικές επαφές με ομολόγους του από το Ιράν, το Ισραήλ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τη Ρωσία, υπογραμμίζοντας την ανάγκη επιστροφής στον διάλογο και διατήρησης της ασφάλειας των θαλάσσιων οδών, ιδίως στα Στενά του Ορμούζ. Η Κίνα καταδίκασε τη δολοφονία του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, χαρακτηρίζοντάς την κατάφωρη παραβίαση της ιρανικής κυριαρχίας και του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Παράλληλα, το Πεκίνο ανακοίνωσε την αποστολή του ειδικού απεσταλμένου για τη Μέση Ανατολή, Τζάι Τζουν, ώστε να συμβάλει στις προσπάθειες αποκλιμάκωσης. Συνολικά, η κινεζική θέση στηρίζεται σε τρεις αρχές: άμεση παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων, ταχεία επανέναρξη των διαπραγματεύσεων και συλλογική αντίθεση σε μονομερείς ενέργειες που υπονομεύουν τη σταθερότητα της περιοχής.
Ο Τύπος της Ρωσίας και Ουκρανίας
Η ανάλυση με τίτλο «Καμία ρωσική πετρελαϊκή ροή για τον κόσμο», που δημοσιεύτηκε στο RIA Novosti στις 11 Μαρτίου από την Irina Alksnis, αποτελεί μια ρωσική ανάγνωση της ευρωπαϊκής στάσης απέναντι στη ρωσική ενέργεια και της βαθύτερης κρίσης που αντιμετωπίζει η ήπειρος. Το κείμενο ξεκινά με δύο γεγονότα: την παραδοχή της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ότι η εγκατάλειψη της πυρηνικής ενέργειας ήταν «στρατηγικό λάθος» και την απαίτηση του Βάλντις Ντομπρόβσκις προς τις ΗΠΑ να τηρήσουν αυστηρά τις κυρώσεις στη ρωσική πετρελαϊκή αγορά. Αυτή η αντίθεση, σύμφωνα με τη συγγραφέα, αποκαλύπτει την αδυναμία της Ευρώπης να προσαρμοστεί στην πραγματικότητα, ενώ επιμένει σε μια ενεργειακή πολιτική που επιδεινώνει τη θέση της. Η ανάλυση υποστηρίζει ότι η «ρωσοφοβία» λειτουργεί πλέον ως ο τελευταίος εναπομείνας πολιτικός πόρος του ευρωπαϊκού κατεστημένου, το οποίο βρίσκεται αντιμέτωπο με οικονομική αποβιομηχάνιση, κοινωνική υποβάθμιση και απώλεια διεθνούς κύρους. Η Ευρώπη, σύμφωνα με το άρθρο, επιδίωξε να διατηρήσει την ευημερία της μέσω φθηνών ρωσικών πόρων, ασιατικής εργασίας και αμερικανικής προστασίας, αλλά το μοντέλο αυτό έχει καταρρεύσει. Η συνέχιση της σκληρής στάσης απέναντι στη Ρωσία παρουσιάζεται ως μέσο διατήρησης του ελέγχου επί των πολιτών και του πολιτικού συστήματος, καθώς η παραδοχή του λάθους θα οδηγούσε σε βαθιά πολιτική κρίση και αλλαγή εξουσίας. Έτσι, η Ευρώπη μένει εγκλωβισμένη σε μια αυτοκαταστροφική στρατηγική χωρίς εύκολη διέξοδο.
«Το μπλε καταλαμβάνει περισσότερο έδαφος από το κόκκινο», δημοσιευμένο στο Kyiv Post στις 9 Μαρτίου από τον Stefan Korshak, παρουσιάζει τις σημαντικότερες εξελίξεις στον πόλεμο Ρωσίας–Ουκρανίας κατά την τελευταία περίοδο. Το άρθρο τονίζει ότι η Ουκρανία πέτυχε καίρια επιτυχία απέναντι στην εκτεταμένη ρωσική εκστρατεία βομβαρδισμού ενεργειακών υποδομών, χάρη στη συλλογική ανθεκτικότητα της κοινωνίας, τη γρήγορη αποκατάσταση των ζημιών, τον περιορισμένο ρυθμό ρωσικής παραγωγής βαλλιστικών πυραύλων και τη μαζική χρήση ουκρανικών drones αναχαίτισης. Αυτή η εξέλιξη θεωρείται πιθανό σημείο καμπής. Στο χερσαίο πεδίο, η Ουκρανία σημείωσε για πρώτη φορά από το 2023 σαφή εδαφική πρόοδο, ιδιαίτερα στη Ζαπορίζια, χάρη σε ευέλικτες τακτικές μικρών, ειδικά εκπαιδευμένων μονάδων, οι οποίες απομονώνουν ρωσικές θέσεις πριν από στοχευμένες επιθέσεις. Παράλληλα, η Ρωσία εμφανίζει σημάδια εξουθένωσης, με αυξανόμενα προβλήματα στελέχωσης. Στο ναυτικό μέτωπο, η Ουκρανία πραγματοποίησε σειρά εντυπωσιακών επιχειρήσεων: μεγάλης κλίμακας επιδρομή drones στη Νοβοροσίσκ, πλήγματα σε ρωσικά πολεμικά πλοία, επίθεση σε εξέδρα παρακολούθησης στη Μαύρη Θάλασσα και πιθανό πλήγμα σε ρωσικό δεξαμενόπλοιο LNG στη Μεσόγειο. Το άρθρο σχολιάζει επίσης την παραπληροφόρηση διεθνών μέσων και την αυξανόμενη σημασία της ουκρανικής τεχνογνωσίας στα drones.
