Ήταν πριν από περίπου μία εβδομάδα όταν η Wall Street Journal, επικαλούμενη πηγή από τον Λευκό Οίκο, έγραφε ότι η κυβέρνηση Τραμπ θα προωθούσε τη μετονομασία του Πενταγώνου σε «Υπουργείο Πολέμου». Διαβάζοντάς το, σκέφτηκα πως αυτό το παράλογο έλειπε για να ολοκληρώσει τον ήδη παράλογο κόσμο που ζούμε. Και να που την Παρασκευή που μας πέρασε, το ακούσαμε και επισήμως.
Τώρα, τι μας καίει εμάς για το πώς θα βαφτίσουν οι ΗΠΑ τα υπουργεία τους είναι βγαλμένο από άλλο παραμύθι, αυτό που έχει να κάνει με τη σημειολογία των λέξεων και το γενικότερο πολιτικό «άππωμα» της εποχής που διανύουμε.
Αξίζει να θυμηθούμε ότι από το 1789 μέχρι και το 1947, ένας από τους βασικότερους θεσμούς της ομοσπονδιακής κυβέρνησης των ΗΠΑ ονομαζόταν «War Department». Μάλιστα, μόλις τέσσερα χρόνια πριν από τη μετονομασία του σε «Υπουργείο Άμυνας», είχε χτιστεί το Πεντάγωνο για να στεγάσει τις υπηρεσίες του. Ένας από τους λόγους της μετονομασίας τότε, στην πυρηνική εποχή, ήταν να δείξει ότι η Ουάσιγκτον επικεντρωνόταν στην πρόληψη συγκρούσεων, κάνοντας μια στροφή από έναν ανοιχτά επιθετικό θεσμό σε έναν που προβάλλει την προστασία και την ασφάλεια.
Αντίστοιχη μετονομασία είχε κάνει το 1964 και το War Office της βρετανικής κυβέρνησης, αλλά και πολλά άλλα War Offices ή Military Offices ανά τον κόσμο, κυρίως μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ώστε να αντανακλούν τη νέα έμφαση στη δράση άμυνας και τη συνολική εποπτεία των ενόπλων δυνάμεων.
Σχετικά άρθρα:
- Τραμπ: Υπέγραψε διάταγμα για μετονομασία Υπουργείου Άμυνας σε Υπουργείο Πολέμου
- Τραμπ: Απειλεί τους ίδιους του τους πολίτες - «Το Σικάγο θα καταλάβει γιατί το αποκαλούμε υπουργείο Πολέμου»
Πίσω στην ανακοίνωση της περασμένης Παρασκευής, αυτή προς το παρόν μεταφράζεται ως μία εντολή που απαιτεί νομοθετική έγκριση, οπότε το επίσημο, νομικά αναγνωρισμένο όνομα παραμένει «Υπουργείο Άμυνας». Η ανακοίνωση όμως συνοδεύτηκε από τις γνωστές ειρωνείες του Τραμπ, όταν σημείωσε ότι η ονομασία αυτή ήταν προϊόν της… woke κουλτούρας της μεταπολεμικής περιόδου και η επαναφορά του «Υπουργείου Πολέμου», όπως είπε, θα αποκαταστήσει το... «warrior ethos».
«Η άμυνα είναι υπερβολικά αμυντική. Θέλουμε να είμαστε αμυντικοί, αλλά αν χρειαστεί, θέλουμε να είμαστε και επιθετικοί», ήταν η χαρακτηριστική του ατάκα.
Ίσως τα βαφτίσια των αμερικανικών υπουργείων να μη μας αφορούν άμεσα. Αν όμως εστιάσει κανείς στη σημειολογική τους διάσταση, τα πράγματα είναι ξεκάθαρα. Η λέξη «άμυνα» υποδηλώνει θωράκιση και αποτροπή ενώ η λέξη «πόλεμος» αφαιρεί τα ευφημιστικά πέπλα και προδιαθέτει για στάση επιθετική, με ένα συναισθηματικό βάρος που αναγνωρίζει ωμά τον ρόλο του στρατού και τη γυμνή λειτουργία του, που δεν είναι μόνο για να «υπερασπίζεται».
Θα μπορούσαμε να «δικαιολογήσουμε» το πολιτικό μήνυμα Τραμπ με πολλούς τρόπους. Πρώτος και καλύτερος θα ήταν η λαϊκίστικη ειλικρίνεια που τον χαρακτηρίζει, η απόρριψη του πολιτικά ορθού και η παρουσίαση των πραγμάτων «όπως είναι». Από την άλλη όμως, θα μπορούσε να ιδωθεί ως μία στάση επιθετική, ενταγμένη σε ένα εθνικιστικό πλαίσιο που θέλει να ενισχύσει την εικόνα της δύναμης και της κυριαρχίας των ΗΠΑ, σε αντίθεση με την εικόνα συνεργασίας ή αμυντικών συμμαχιών. Η αλήθεια είναι πως ο Τραμπ ποτέ δεν έδειξε προτίμηση στις διπλωματικές λεπτότητες.
Ας σκεφτούμε τώρα τη στιγμή που η πολιτικά φορτισμένη, εν έτει 2025, απόφαση περάσει από το Κογκρέσο και όντως υλοποιηθεί μέχρι τον Ιούνιο του 2026, όπως προτείνει ο Τραμπ, και ας κάνουμε εικόνα τους… ομολόγους. Να έχει δηλαδή συνάντηση ο Υπουργός Πολέμου των ΗΠΑ με τον Υπουργό Άμυνας του οποιουδήποτε κράτους. Σε αυτή την περίπτωση δεν χρειάζεται να είσαι εξπέρ ή να επικαλεστείς τη «σημειωτική για αρχάριους» για να καταλάβεις το μήνυμα.
Το πρόσφατο φωτογραφικό ενσταντανέ που έκανε τον γύρο του κόσμου, λίγο μετά τα μέσα Αυγούστου, όταν οι Ευρωπαίοι ηγέτες κάθονταν σαν μαθητούδια γύρω από στο Οβάλ Γραφείο για να συζητήσουν για την εξεύρεση λύσης για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία εντάσσεται στο ίδιο πλαίσιο. Το ίδιο και η προ διημέρου συνάντηση με τους CEO και τιτάνες της τεχνολογίας, όταν ένα από τα χιουμοράκια ήταν για την… little company Apple.
Δεν χρειάζεται να ολοκληρώσεις το πρώτο εξάμηνο Πολιτικών Επιστημών για να αντιληφθείς πως οι λέξεις, οι εικόνες, η διάταξη και ο ενδυματολογικός κώδικας κάνουν τη μισή δουλειά στην παγκόσμια σκακιέρα.
Διάβασε εδώ >> Ο Λαβρόφ δήλωσε ότι στον Ρούμπιο άρεσε το... πουλόβερ που φόρεσε στην σύνοδο της Αλάσκας
Όταν ο κόσμος επιμένει να επαναλαμβάνει σαν καραμέλα το «όλοι οι πολιτικοί είναι ίδιοι» ή «όλες οι κυβερνήσεις είναι ίδιες», καταντά ανέκδοτο. Κάθε κυβέρνηση κουβαλάει πάντα κάτι από τον χαρακτήρα και το μπρίο του… αφεντικού της. Και η απόφαση για μετονομασία του Υπουργείου Άμυνας σε Υπουργείο Πολέμου εν έτει 2025 είναι… πολύ Τραμπ.
Αυτό που μένει να δούμε, σε αυτό το παγκόσμιο καζάνι που σιγοβράζει, είναι αν η ιστορία θα επαναληφθεί. Αν, όπως τότε, μετονομάστηκαν τα Γραφεία Πολέμου σε Υπουργεία Άμυνας, τώρα κάνουμε τούμπα όλοι μαζί στο πλαίσιο της άκομψης λαϊκίστικης… ειλικρίνειας που χαρακτηρίζει την εποχή μας.
