Το Μνημείο Ελευθερίας, που βρίσκεται εντός των ενετικών τειχών της παλιάς Λευκωσίας στον Προμαχώνα Ποντοκατάρο, κοντά στην Αρχιεπισκοπή, είναι ένα από τα σημαντικότερα σύμβολα του Εθνικοαπελευθερωτικού Αγώνα της ΕΟΚΑ.
Η ανέγερσή του ξεκίνησε με πρωτοβουλία του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ', ο οποίος ανέθεσε το έργο στον Έλληνα γλύπτη Ιωάννη Νοταρά, αμέσως μετά την υπογραφή των συμφωνιών Ζυρίχης-Λονδίνου.
Τα 17 γλυπτά που κοσμούν το μνημείο φιλοτεχνήθηκαν στη Φλωρεντία, ενώ η χύτευσή τους ολοκληρώθηκε το 1967 και μεταφέρθηκαν στην Κύπρο, όπου αποθηκεύτηκαν στην Αρχιεπισκοπή.
Για τη δημιουργία του αγάλματος της Ελευθερίας ο γλύπτης χρειαζόταν ένα κορίτσι να ποζάρει για το πρόσωπο της ελευθερίας κι επέλεξε την μαθήτρια στο Παγκύπριο Γυμνάσιο Νίνα Θεοχαρίδου.
Η τελική τοποθέτηση του μνημείου στην περιοχή έγινε το 1967, ενώ οι εργασίες ολοκληρώθηκαν το καλοκαίρι του 1974, λίγες ημέρες πριν από το πραξικόπημα και την εισβολή το μαύρο καλοκαίρι του 1974, γεγονός που ανέβαλε τα αποκαλυπτήρια του έργου.
Το 1987 η Βουλή των Αντιπροσώπων αποφάσισε να το μετονομάσει σε Μνημείο Αγώνα ΕΟΚΑ 1955-59 από Μνημείο Ελευθερίας.
Συνίσταται από τρία επίπεδα, με την επιβλητική μορφή της Ελευθερίας στην κορυφή, η οποία καθοδηγεί τους αγωνιστές της ΕΟΚΑ να ανοίξουν την πόρτα της φυλακής και να απελευθερώσουν 14 φυλακισμένους, που απεικονίζονται στη βάση του μνημείου. Οι μορφές αυτών των φυλακισμένων, από διάφορες κοινωνικές ομάδες και ηλικίες, αποδίδουν την αφοσίωση και την αγωνιστικότητα του κυπριακού λαού.
Η ερμηνεία του έργου, σύμφωνα με τον γλύπτη Ιωάννη Νοταρά, επικεντρώνεται στην ελευθερία και την Ένωση. Το άγαλμα της Ελευθερίας, καθοδηγεί τους αγωνιστές να ανοίξουν την πόρτα της φυλακής και να οδεύσουν προς την ελευθερία.
Η αρχική πρόταση για την τοποθέτηση γλυπτών των ηγετών του αγώνα Μακαρίου και Γρίβα ακυρώθηκε το 1965, δίνοντας έτσι την έμφαση στο σύμβολο της Ελευθερίας και στους αγωνιστές της ΕΟΚΑ.
Σήμερα, 51 χρόνια μετά, τελούνται τα εγκαίνια του συμβολικού μνημείου του Αγώνα των Κυπρίων από την Ιερά Αρχιεπισκοπή Κύπρου σε συνεργασία με το Συμβούλιο Ιστορικής Μνήμης Αγώνα ΕΟΚΑ 1955-1959, τους Συνδέσμους Αγωνιστών ΕΟΚΑ 1955-1959, το Ίδρυμα Απελευθερωτικού Αγώνα ΕΟΚΑ 1955-1959, τον Δήμο Λευκωσίας και τον Επαρχιακό Οργανισμό Αυτοδιοίκησης Λευκωσίας.
Η εκδήλωση, η οποία αποδίδει φόρο τιμής στους αγωνιστές της ΕΟΚΑ, πραγματοποιείται στο πλαίσιο των εκδηλώσεων για τη συμπλήρωση 70 ετών από την έναρξη του Απελευθερωτικού Αγώνα 1955-1959.
Διαβάστε περισσότερα:
Ευαγόρας Παλληκαρίδης: Οι συμμαθητές του ξανά στην ίδια τάξη, μετά από 70 χρόνια (ΦΩΤΟ)
68 χρόνια από τη θυσία του ήρωα της ΕΟΚΑ Γρηγόρη Αυξεντίου
