Δημοσιεύονται σήμερα από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για τα Ναρκωτικά (EUDA – European Drugs Agency) τα αποτελέσματα Πανευρωπαϊκής Έρευνας που διεξήχθη την άνοιξη του 2024, σχετικά με την κατανάλωση εξαρτησιογόνων ουσιών σε 26 Ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Κύπρου.
Η μελέτη αυτή βασίζεται στη χημική ανάλυση των αστικών λυμάτων των πόλεων που συμμετείχαν στην έρευνα, και τα αποτελέσματα για την Κύπρο προκύπτουν από τη συνεργασία του Διεθνούς Ερευνητικού Κέντρου Νερού Νηρέας του Πανεπιστημίου Κύπρου με την Αρχή Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων Κύπρου
Τα τελευταία χρόνια, η επιδημιολογία λυμάτων έχει καταφέρει να κερδίσει έδαφος στο πεδίο των επιδημιολογικών μελετών, καθώς μπορεί να προσφέρει ιδιαίτερα χρήσιμες πληροφορίες, τόσο για τη χρήση διαφόρων χημικών ουσιών (εξαρτησιογόνες ουσίες, φαρμακευτικές ενώσεις, φυτοφάρμακα κ.ά.), όσο και για την επικράτηση διαφόρων παθογόνων οργανισμών (π.χ. SARS-CoV-2, πολυομυελίτιδα) σε μια περιοχή. Η μεθοδολογία αυτή βασίζεται στη συλλογή δειγμάτων εισερχόμενου λύματος από τους σταθμούς κατεργασίας των αστικών λυμάτων μιας περιοχής, και στην περαιτέρω ανάλυση της σύστασής τους.
Το Ευρωπαϊκό δίκτυο SCORE, από το 2010 συντονίζει ένα συνεχώς αναπτυσσόμενο δίκτυο πανεπιστημίων και ερευνητικών κέντρων, που, ακολουθώντας ένα κοινό πρωτόκολλο, συλλέγουν και αναλύουν δείγματα και παρέχουν δεδομένα χρήσης ναρκωτικών ουσιών στις πόλεις που συμμετέχουν. Όπως ανέφερε η Δρ. Δέσπω Φάττα-Κάσινου, Καθηγήτρια του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος και του Διεθνούς Ερευνητικού Κέντρου Νερού ΝΗΡΕΑΣ του Πανεπιστημίου Κύπρου, ο Νηρέας συμμετέχει από το 2012 στο δίκτυο αυτό, με δεδομένα χρήσης αμφεταμινών, MDMA (ecstasy) και κοκαϊνης (Λευκωσία και Λεμεσό), ενώ τα τελευταία χρόνια, με την πλήρη στήριξη της Αρχής Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων Κύπρου, (ΑΑΕΚ) αναλύονται δεδομένα που αφορούν πλέον όλες τις αστικές περιοχές της χώρας (Λευκωσία, Λεμεσό, Λάρνακα, Πάφο και Αγία Νάπα). Επιπλέον, με την οικονομική στήριξη της ΑΑΕΚ, στα εργαστήρια του ΝΗΡΕΑ το 2021 αναπτύχθηκε από την ερευνήτρια Δρ. Ψυχουδάκη μεθοδολογία που ελέγχει τα λύματα και για τα επίπεδα οξυκωδόνης, μεφεδρόνης, κεταμίνης και των μεταβολιτών της, καθώς και της ηρωίνης και των μεταβολιτών της.
Η πανευρωπαϊκή έρευνα που δημοσιεύεται σήμερα παρουσιάζει τις τάσεις της κατανάλωσης της αμφεταμίνης, της μεθαμφεταμίνης, του MDMA, της κοκαΐνης, της κεταμίνης και της κάνναβης, με τα ευρήματα να παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Αμφεταμίνη
Τα υψηλότερα επίπεδα βρέθηκαν σε πόλεις στη βόρεια και ανατολική Ευρώπη (Βέλγιο, Γερμανία, Ολλανδία, Σουηδία και Νορβηγία). Πολύ χαμηλότερα επίπεδα ανιχνεύθηκαν στον νότο, αν και υπάρχουν αυξήσεις σε ορισμένες πόλεις. Από τις 69 πόλεις με διαθέσιμα δεδομένα, 34 ανέφεραν αύξηση, 15 μείωση και 20 σταθερότητα. Στη χώρα μας η αμφεταμίνη φάνηκε για ακόμα μία χρονιά να έχει χαμηλή κατανάλωση σε σχέση με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες.
Μεθαμφεταμίνη
Παραδοσιακά στην Ευρώπη η χρήση μεθαμφεταμίνης περιοριζόταν κυρίως στην Τσεχία και τη Σλοβακία, πλέον όμως σημαντική χρήση της διαφαίνεται ότι υπάρχει και στο Βέλγιο, Κροατία, ανατολική Γερμανία, Ισπανία, Ολλανδία, Τουρκία και αρκετές βόρειες χώρες (Δανία, Λιθουανία, Φινλανδία, Νορβηγία). Από τις 71 πόλεις με δεδομένα, 32 ανέφεραν αύξηση, 28 μείωση και 11 σταθερότητα. Στις περισσότερες ευρωπαϊκές πόλεις, τα επίπεδα παρέμειναν χαμηλά έως αμελητέα, αλλά σε ορισμένες κεντρικές ευρωπαϊκές πόλεις καταγράφηκαν αυξήσεις. Στην Κύπρο, η έρευνα καταδεικνύει ότι η αυξητική τάση που είχε παρατηρηθεί στη χρήση της μεθαμφεταμίνης στη χώρα μας τα τελευταία χρόνια δε συνεχίζεται φέτος, με τις περισσότερες περιοχές να εμφανίζουν μικρή μείωση στην κατανάλωση μεθαμφεταμίνης, ενώ στη Λευκωσία και τη Λάρνακα παρουσιάστηκε μικρή αύξηση.
Κοκαΐνη
Τα υπολείμματα κοκαΐνης παραμένουν υψηλότερα σε πόλεις της δυτικής και νότιας Ευρώπης. Η τριάδα Βέλγιο, Ολλανδία Ισπανία για ακόμα μία χρονιά κατέχουν τα ηνία στην κατανάλωση της ουσίας αυτής, καθώς σε πόλεις των χωρών αυτών μετρήθηκαν και πάλι οι υψηλότερες συγκεντρώσεις. Παρόλα αυτά, η κοκαΐνη εντοπίζεται επίσης στις περισσότερες ανατολικές ευρωπαϊκές πόλεις, όπου συνεχίζονται οι αυξητικές τάσεις. Η τάση ανόδου στις ανιχνεύσεις κοκαΐνης παρατηρείται συνεχώς από το 2016.
Στην Κύπρο, κατά την ίδια περίοδο μέτρησης (Απρίλιος 2024), αύξηση βρέθηκε στη Λάρνακα (περίπου αύξηση της τάξης του 40%), ενώ οι συγκεντρώσεις στις υπόλοιπες πόλεις κυμάνθηκαν στα περσινά επίπεδα, και σχετικά χαμηλά σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο.
MDMA
Οι υψηλότερες συγκεντρώσεις ανιχνεύθηκαν σε Βέλγιο, Τσεχία, Ολλανδία και Πορτογαλία. Στην Κύπρο τα επίπεδα κατανάλωσης MDMA είναι πολύ χαμηλά κατά την συγκεκριμένη περίοδο μέτρησης (Απρίλιος, 2024).
Κάνναβη
Τα υψηλότερα επίπεδα κάνναβης (THC-COOH) ανιχνεύθηκαν σε πόλεις της δυτικής και νότιας Ευρώπης (Κροατία, Γερμανία, Ισπανία και Ολλανδία). Η χρήση της κάνναβης παρουσιάζει τάσεις μείωσης στη φετινή έρευνα, με τις 25 περίπου πόλεις που συμμετείχαν να εμφανίζουν μείωση στη χρήση της, και 14 αύξηση.
Στην Κύπρο αν και διαδεδομένη, η χρήση της κάνναβης βρίσκεται χαμηλά σε σχέση με το ευρωπαϊκό μέσο. Παρόλα αυτά, πολύ σημαντική αύξηση παρουσίασε η ελεύθερη επαρχία Αμμοχώστου όπου παρουσιάστηκαν πολύ υψηλές συγκεντρώσεις σε σύγκριση με το 2023.
Κεταμίνη
Η χρήση της κεταμίνης παρακολουθείται στην Ευρώπη εδώ και δύο χρόνια. Τα αποτελέσματα της τελευταίας έρευνας δείχνουν ότι η χρήση της ουσίας αυτής είναι αρκετά περιορισμένη στην ευρωπαϊκή ήπειρο, με τη μεγαλύτερη κατανάλωση να εμφανίζεται στο Βέλγιο, την Ολλανδία, την Ουγγαρία και τη Νορβηγία, ενώ σε πολύ χαμηλά επίπεδα βρέθηκε και στην Κύπρο. Ενδείξεις πολύ μικρής αύξησης παρουσίασε η πόλη της Λεμεσού.
Ο Πρόεδρος της Αρχής Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων Κύπρου, Δρ. Χρίστος Μηνά, επισημαίνει τη σημασία της ανάλυσης αστικών λυμάτων ως ένα πρωτοποριακό εργαλείο που επιτρέπει στην ΑΑΕΚ να αποκτήσει ακριβή εικόνα των τάσεων στη χρήση ουσιών σε κάθε επαρχία.
Ακολουθώντας διεθνώς αναγνωρισμένες επιστημονικές πρακτικές, η ανάλυση αυτή αποκαλύπτει τη γεωγραφική κατανομή της κατανάλωσης ουσιών, βοηθώντας να εντοπιστούν τοπικές αυξήσεις ή μειώσεις στη χρήση συγκεκριμένων ουσιών. Αυτή η γνώση γίνεται δράση. Τα δεδομένα οδηγούν σε στοχευμένα προγράμματα παρέμβασης σε επαρχίες όπου παρατηρούνται ανησυχητικές τάσεις, διαμορφώνοντας πιο αποδοτικές στρατηγικές.
Από τα εργαστήρια στις πόλεις – αξιοποιούμε την επιστήμη για να κάνουμε τη διαφορά, εκεί που χρειάζεται περισσότερο!
Όλα τα αποτελέσματα της έρευνας παρουσιάζονται στον σύνδεσμο
